Een kind is ons geboren (mijn kerstwens voor jullie)

Jesaja 9 vers 5

Een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven, de heerschappij rust op zijn schouders. Deze namen zal hij dragen: Wonderbare raadsman, Goddelijke held, Eeuwige vader, Vredevorst.

Er is niet zomaar een kind geboren: ons is een kind geboren. Het is een uitspraak die wijst naar iets in ons, er gebeurt iets in ons door deze woorden. Er is een wonder dat zich in ons wil voltrekken.

Jesaja, een profeet uit de bijbel, is scherp over wat er mis is, maar tegelijkertijd ook verrassend hoopvol. Dit kind is echt al in hem geboren, alhoewel Jezus pas honderden jaren later geboren zou worden. Hij voelde iets van binnen in zijn lijf, hij luisterde ernaar en de woorden en de beelden kwamen als vanzelf naar boven.

Het begint heel kleintjes. Je zou het Bijbelboek Jesaja eens moeten lezen. De situatie was bedroevend. Het egoïsme vierde hoogtij. Misbruik, onderdrukking, bloedvergieten. En dan als uit het niets dit beeld:

Een kind is ons geboren

Een kind is geboren. Een baby is overgeleverd aan de wil van zijn ouders. Het eist melk en een schone luier. De ouders zijn er maar druk mee. Toch is er ook bijna meteen de vraag: op wie lijkt het? Er worden verwachtingen uitgesproken.

Een kind is ons geboren. Ga eens met je aandacht naar binnen! Merk eens op: dáár vanbinnen is een kind geboren! Stel je er voor open. Dat kind is niet een gewoon kind. Trouwens, geen enkel kind is zo maar een kind.

Een professor stelde eens aan zijn studenten de vraag hoe kinderen leren lopen. De studenten vertelden hem dat de kinderen dat wel van hun ouders zouden zien en nadoen. Maar de professor diende hen van repliek: Nee, dat komt niet door het nadoen van de ouders! Die kinderen hebben het in zich. Eerst zit het er impliciet in. Je ziet het  vlak na de geboorte niet, je verwacht het eerst helemaal niet. Maar het zit er wel! Pas na een tijdje merk je op dat het er aan zit te komen. Dan wordt het expliciet. Dan komt de dag waarop je ziet dat het kind gaat lopen.

Zo gaat dat ook met het kind dat ons geboren is. Let maar op. Het kind wordt een zoon. Je merkt al gauw dat het aspiraties heeft. Hij heeft heerschappij op zijn schouders. Het is ermee geboren.  Wat er in zit, komt eruit: Hij is echt Wonderbare raadsman, Goddelijke held, Eeuwige vader, Vredevorst.

Misschien werkt het voor je als je de komende kerstdagen en erna eens bij jezelf stil gaat staan, met je aandacht bij jezelf en een gevoelsnotie laat ontstaan over dit kind, over Jezus. Zou Jezus dat voor jou kunnen zijn? Iemand die niet ver weg is, niet iemand uit een ver verleden. Maar wel iemand die je met je meedraagt, die bij je binnen is getrokken. Iemand die je raad geeft, die als een Eeuwige vader achter je staat. Dat maakt jou ook tot een held

En je zou ook eens tijd kunnen nemen om aan jezelf te vragen: wie ben ik op dit moment, anno 2013 of 2014? Wat wil er de komende tijd in mij naar voren komen? Welke kant wil er misschien groeien in mij, wil er mijn identiteit gaan vergroten? Hoe kan ik die kant in mij uitnodigen en benaderen? Wat heeft het nodig? 

Wat is er impliciet aanwezig en wil expliciet uitgewerkt worden? Laat je gevoelsnotie maar duidelijk maken wat er bezig is te ontstaan in je. Sta verrast van jezelf. En laat dat kind dat deze weg ook is gegaan maar over je schouders meekijken. Ontdek ook dat ware gevoel van de Eeuwige vader maar in je. Spreek je maar eens uit naar God, naar jezelf en je naasten.

Ik zegen jullie voor de kerstdagen met de vrede van de Vredevorst.

Sterker worden door een juiste betrokkenheid tot wat er in je omgaat

Als iemand gaat focussen is het belangrijk dat hij een goede verhouding komt te staan tot wat er in hem om gaat. Een goede betrokkenheid versterkt het observerend ego: het merkt op wat er speelt vanbinnen, het zorgt ervoor dat het op een juiste manier wordt benaderd met vriendelijkheid en met benieuwdheid. Je word groter dan je problemen.

Sterke en scherpe emoties kunnen op juiste manier benaderd worden. Dat helpt het proces van verwerken. Iemand wordt groter dan dat wat hem kleinhoudt.  Wat remt en kleinhoudt is niet meer nodig, want focussen zorgt voor een gevoelsnotie die de oorzaak hiervan opent. Wie opmerkt kan onderzoeken; wie kan benieuwd zijn, kan de gedachten en emoties een plek in het proces geven. Daarbij is taal erg belangrijk. Iets wordt onder woorden gebracht en kan zo ook uit het isolement en onder de mensen gebracht worden.

Focussen geeft de observerende kant van de mens kracht. Ieder mens heeft deze observerende kant! Daar is niets magisch aan. Wie sterk is in het op een betrokken manier observeren schept geen afstandelijkheid of piekergedrag. Betrokken observeren is niet impulsief/reactief en ook  niet niet-reactief/vermijdend. Door betrokken te observeren kan  juist het vermogen ontwikkeld worden tot rustige, benieuwde, accepterende en warme aandacht. En wat er aandacht vraagt komt hierdoor in een voorwaarts en genezend proces.

Wie met dit geestelijk vermogen emotioneel moeilijke ervaringen onder ogen komt, zal hierdoor opluchting ervaren. Tegelijkertijd zijn de condities aanwezig  waarmee er zich een gevoelsnotie kan vormen. De gevoelsnotie heeft het in zich nieuwe mogelijkheden en gedachten te scheppen en het gedrag spontaan te veranderen.

Betrokken zijn staat in focussen voor kalm, benieuwd  en geïnteresseerd zijn. Het stelt iemand in staat om volwassen en gebalanceerd in het leven te staan.

Therapie staat er voor dat mensen deze vorm van betrokkenheid op zichzelf en anderen gaan ontwikkelen of versterken. Het benut de mogelijkheden van de zenuwbanen in het lijf om gevoelsnoties te laten vormen. De cliënt kan deze dan opmerken, benaderen en aflezen qua betekenis. De rol van de therapeut is om de gevoelsnotie te spiegelen en te ondersteunen met suggesties.  

Een goede betrokkenheid zorgt ervoor dat iemand zich niet vereenzelvigd met zijn probleem. Moeilijke emoties vinden op deze manier in het lijf een plek om gevoelsnoties te vormen, Op deze manier vindt er verwerking en hoeven ze niet heftig of te scherp te worden. Goede betrokkenheid weet zichzelf in goede innerlijke verhouding te houden met alle kanten die iemand van zichzelf heeft.

Er is dan geen noodzaak tot  het ontwikkelen van psychosomatische klachten, verslavingen of psychische en relationele klachten.  Je zit niet vast in jezelf. Je kunt wel ruimte ervaren voor de beleving van de ander, hoe verschillend die ook is van je eigen beleving.

Het idee dat er een gevoelsnotie in het lijf zich kan vormen is prachtig! Het menselijk organisme kan bij een probleem een richting aanvoelen waarin het probleem verder komt. Goede betrokkenheid is als een warme accepterende ouder die in zijn liefde weet heeft van wat er echt nodig is. Da’s meer dan alleen maar een neutrale observerende toon. Het toont passie en compassie. Het toont een bijzonder vorm van inleving, waarin vijandschap niet bestaat en levenskracht  hervonden en vernieuwd wordt. Dat werkt genezend naar alle kanten.

Misschien helpt de volgende oefening je:

• Ga ergens rustig zitten, richt je aandacht op het middelpunt van je lijf, op de plek waar je meestal je lijfelijke sensaties ervaart en vraag jezelf: ‘Hoe is het met mij vandaag? Gaat alles van een leien dak? Voel ik mij uitstekend?’
•  Let op het gevoel in en bij adem. Wat ervaar je als stress in je situatie?
• Let op en wacht, welk gevoel komt er uit dat middelpunt van je lifj? Ga na op welk probleem of situatie dit gevoel slaat, duik er niet in, maar zet het denkbeeldig van je af, op de grond, of projecteer het vóór je op een denkbeeldig scherm: dít probleem, met dat typische gevoel en dát probleem met dit typische gevoel.
• Het gaat erom dat je je problemen, zorgen, vragen, kortom alles wat je bezighoudt even gaat signaleren, om het te ordenen, het denkbeeldig vóór je neer te zetten, zodat het je even niet te veel in beslag neemt.
• Vraag jezelf: ‘Hoe voel ik mij behalve dit probleem, is alles verder OK?’ Wacht tot het volgende probleem-gevoel opkomt. Zet ook dat denkbeeldig van je af, bijvoorbeeld op de grond of de tafel voor je. En ga zo rustig verder, tot je alles ‘uitgepakt’ hebt en je van binnen ruimte gaat ervaren.
• Zet de problemen of situaties op de grond of projecteer ze op een denkbeeldig scherm; zo dichtbij of veraf dat je je vrij en los er van kan voelen, dat je het nog net kan aanraken of zien als je wilt. Na elke stap neem je een goede diepe ademhaling om de ruimte als het ware te versterken.
• Tenslotte vraag je jezelf ook, dat vage, vervelende achtergrondgevoel dat er altijd is, om dat ook ergens op de grond te zetten, van je af te schuiven.
• Je kunt je problemen en situaties loslaten. Je bent meer dan je problemen.
• Het volgende is waarheid: Je bènt geen probleem. Je hèbt een probleem.
• Heb je veel last van lijfelijke pijn, stel je dan even de vraag: ‘Steekt die specifieke pijn vaker de kop op?’ Benoem de situatie, maar duik er niet in, zet het voor je neer op de grond. Herken de stoorzender, maar laat je er niet verder door storen.
• De eerste stap uit zich al in een eerste verandering - een opluchting, een gevoel van ‘nu zie ik het even anders...’ je mag je gerust prettig voelen, even los van je problemen en je stress-situaties. Sommigen ervaren in hun ziel zelfs een moment met prachtige beelden. 

Hoe kan het focussen mij helpen om in emotioneel opzicht dichter bij mijn partner te komen?

De vorige keer heb ik iets geschreven over het gebruik van zinnetjes die het contact met de beleving stimuleren. "Misschien wil je er eens bij stilstaan en kijken of je er ook een gevoelige kant van jezelf bij kunt opmerken." "Daar zal je wel een heel gevoel van binnen bij hebben."

Iemand vroeg mij: "Maar wat kan ik nu doen als het me met bovengenoemde suggesties niet lukt om bij de beleving van mijn partner te komen?"

Ik heb de afgelopen weken verschillende verhalen die hiermee te maken hebben gehoord en gelezen. Een man vertelde mij dat zijn vrouw plotseling wars was geworden van intimiteit. "Het probleem verandert toch niet, hoezeer ik het ook probeer." Een vrouw vertelde over haar partner dat deze zich emotioneel had afgesloten van haar. Ook in eerdere relaties was deze man zich emotioneel gaan afsluiten. Het was automatisch gedrag van hem geworden.

Veel mensen hebben emotionele blokkades. Het kan iedereen overkomen dat iets in je geblokkeerd voelt. Het is mij ook onlangs ook overkomen. Ik ben blij dat ik dan kan focussen, iemand begeleidt mij erbij. De emotionele wond die iemand mij heeft toegebracht kan in het perspectief van mijn leven gezet worden en ik voel me daarna opgelucht en weer zeker van mezelf. Ik kan alle gevoelens, ook mijn meest primitieve laten komen en verwoorden. Ik weet weer wat ik wil. Ook kan ik dat daarna dit kort en helder onder woorden brengen in gebed.

Soms worstelen mensen al jarenlang met hun blokkades. In bepaalde situaties, vaak situaties die te maken hebben met hechten of met samenwerken, wordt hun blokkade getriggerd. Wat gebeurt er dan in de hersenen van deze mensen? Blokkades zijn in de hersenen te vinden in stukjes emotioneel geheugen. Van deze stukjes emotionele geheugen kun je drie dingen zeggen: Ten eerste: ze zijn geïsoleerd van andere positieve ervaringen, waarin alles wel gemakkelijk kan en emoties positief hun werk kunnen doen. Ze zijn op slot voor positieve ervaringen. Ten tweede: ze zijn impliciet. Impliciet betekent dat ze nog niet expliciet gemaakt zijn. Ze leven daar als een vaag gevoel. Dat vaag gevoel is nog niet in beelden, zinnen, verhalen onder woorden gebracht. De emoties die hierbij passen zijn nog niet veilig geuit. Iemand heeft nog niet de gelegenheid gehad om samen met een ander hierbij stil te staan om het hele gevoel op goede manier te benaderen en af te tasten met aandacht. Ten derde: ze mogen dan wel geïsoleerd zijn, maar ze 'lekken' allerlei symptomen, zoals angst, agressie, relationeel dichtklappen, verslaving, onrust en depressie.

Deze drie kenmerken van het geïsoleerde, op slot zittende impliciet emotioneel geheugen verwarren de persoonlijkheid. Veel mensen die mijn hulp zoeken met depressie, angst en agressie, verslaving, relationeel dichtklappen weten niet wat er echt aan de hand is. Ze hebben het innerlijk niet op orde. De klachten dansen dan als het ware op één centimeter voor hun ogen. Ze kunnen het niet zien. Ze voelen zich benauwd. Ze vinden geen ruimte voor zichzelf. Het lukt hen niet om tot zichzelf te komen.

Het is heel gemakkelijk om als partner verstrengeld te raken met met de emotionele blokkades van je geliefde. Je partner sluit zich af. Dat doet je wat. Het logisch gevolg is dat je liefde voor je partner gemakkelijk in het gedrang komt. Het wordt jouw verzoeking. Je merkt gemakkelijk iets bij zelf van binnen dat wanhopig gaat voelen. En op den duur ga je het opgeven, of onthechten. Eenzelfde proces zie je dan ook bij je partner. Er ontstaat een negatief relatiepatroon. En negatieve relatie patronen worden al gauw chronisch. De pijn stapelt zich op, de verwijten stapelen zich op, de verwijdering en onthechting slaat toe. "Help, wat kan ik doen? Ik raak geblokkeerd van mijn geblokkeerde partner!"

Het is een kunst om zelf niet te vervallen in te grote irritaties, afwijzing, negeren en afkeergevoelens. En je zou kunnen overwegen om hulp te vragen. Relatietherapeuten weten meestal je partner te motiveren om mee te komen in therapie. Het is daarnaast ook goed om jezelf emotioneel te beschermen en tegelijkertijd je liefde voor je partner te stimuleren. Je partner heeft namelijk meer aan jouw liefde dan aan je verwijten.

Liefde is nooit passief. Ze zoekt manieren om creatief te zijn. Het is goed om je voorstellingsvermogen aan te wenden in je oefening in vaardigheden om lief te hebben.

Ik heb het tot mijn gewoonte gemaakt om iedere ochtend de tijd te nemen om mijn vrouw, kinderen en degenen die ik die dag zal ontmoeten door mijn hart te laten gaan. Ik ben daar een kwartier mee bezig.

Hoe doe ik dat?

Ik begin met een bodyscan. Ik breng mijn aandacht naar mijn voeten, merk op hoe ik daar lijfelijk voelt. Vervolgens zeg ik hardop: "ik volg mijn aandacht naar…" Zo ga ik mijn hele lijf na en merk ik op hoe mijn lijf van binnenuit aanvoelt. Op deze manier maak ik ruimte en merk ik mijzelf ook veel beter op in het proces van het leven. Er komen woorden, beelden, emoties, herinneringen uit de gevoelsnotie die zich op dat moment in mijn lijf en ziel vormt. Daar sta ik bij stil, die laat ik tot me doordringen, dat lucht mij ook op. Het focussen houdt mij dicht bij mijzelf.

Daarna neem ik ook de tijd om mijn liefde voor anderen te oefenen. Ik wil liefde lijfelijk kunnen voelen. Ik probeer mij degene voor ogen te stellen waar ik mijn liefde in ga beoefenen. Hij of zij is degene waar ik warme, tedere en compassie volle gevoelens voor wil koesteren. Dat kan je partner zijn, je kind, iemand die je die dag zal ontmoeten. Ik wil het glimlachende gezicht van deze persoon voor mij zien. Ik vraag me een kort moment af: Wat zijn mijn goede herinneringen aan deze persoon? Ik let daarbij op de plekken in mijn middenrif. Daar voel ik vaak iets bij deze herinneringen. Daar komen deze herinneringen vandaan. Ik zeg dan meestal een paar kleine zinnetjes hardop:

"Ik wens dat deze persoon zich nederig en open durft op te stellen. Dat deze persoon opmerkzaam zal zijn en zich mag verwonderen in alle opzichten."

"Ik wens dat deze persoon zich veilig, beschermd en gehecht voelt, zoals een kind in de armen van zijn moeder."

"Ik wens dat deze persoon zich gelukkig en vredig zal voelen."

"Ik wens dat deze persoon zich gezond en sterk zal voelen."

"Ik wens dat deze persoon zich in de strijd van het leven gesteund en geliefd zal voelen."

Op deze manier draag ik ook deze persoon in gebed aan mijn hemelse Vader op. Ik merk ook dat dit de kracht van liefde brengt tussen mij en de persoon die ik in gedachten heb. Het brengt me zelf ook datgene wat ik dan de ander toewens. Dit oefenen van liefde is meer dan een projectie. Het wordt krachtige liefde. Deze liefde zet de toon. Deze liefde gaat voor mij uit. Ik sta iedere keer verwonderd van de gevoelsnoties die deze kleine zinnetjes bij mij oproepen. Deze liefde komt over bij mensen. Het helpt hen bij het overwinnen van hun blokkades. Deze liefde is een geheim. Deze liefde wil wel iedere dag opnieuw fris geschapen worden.

Niets in het leven is perfect. Ik ben ook niet perfect, jij ook niet. Maar het oefenen van liefde is een prachtig instrument in het omgaan met jezelf, God, je familieleden en de mensen die je die dag zult ontmoeten.

Ik wil jullie uitdagen om de komende week deze oefening iedere ochtend te doen. Een kwartier tijd hiervoor per dag doet al wonderen. Ook in de bijbel worden opgeroepen om voor elkaar te bidden. Bidden doe je met heel je wezen. Laat de ander maar in figuurlijke zin een moment bij je binnen trekken, in de plek van je leven waar jij liefde en vriendelijkheid oefent.