Door zorgvuldig te luisteren naar iemand kan er zich een gevoelsnotie vormen

Iemand mailde me de vraag: “Ik voel niet zo gemakkelijk iets. Hoe kan ik een gevoelsnotie laten ontstaan?”

Gevoelsnoties kunnen spontaan opkomen. We dienen ze te koesteren en te steunen met onze benieuwde aandacht en empatische aanmoediging. Sommige mensen krijgen niet op spontane wijze een gevoelsnotie.  Hoe kun je iemand helpen hiermee?

Laat ik eerst zeggen ik zelf het meeste aan het focussen heb als ik samen met iemand ga focussen. Het is net alsof gevoelsnoties zich dan veel eerder uitgenodigd weten en naar boven komen. Mijn focusmaatje helpt me ook om bij deze gevoelsnoties te blijven, om ze zorgvuldige in de aandacht  te vangen. Ik noem het focusmaatje in dit artikel de focusbegeleider. En dit artikel wil je aanmoedigen om te leren focussen met een focusmaatje, want dat helpt als je moeilijk een gevoelsnotie kunt krijgen.

Hoe kun je een gevoelsnotie uitnodigen, laten ontstaan en naar boven laten komen? Wat helpt hierbij? Hoe kunnen jij en je focusbegeleider elkaar daarin wederkerig steunen? Hoe kunnen jij en je focusbegeleider elkaar helpen om ook bij de gevoelsnotie te blijven, bij dat eerst vage en onduidelijke gevoel, zodat deze niet wegglipt of onbegrepen wordt. De gevoelsnotie heeft zoveel potentie in zich, dat dit niet mag gebeuren!

Soms hoor ik iemand maar praten en praten, hij of zij gaat dan te snel om ruimte bij zichzelf te maken om te voelen. Ik zeg dan niet dat hij of zij verkeerd bezig is. Dat geeft alleen maar een negatieve interactiecirkel en haalt meestal de veiligheid weg met onzekerheid en het gevoel het niet goed te doen. Soms moet iemand eerst zijn verhaal kunnen vertellen. Er is zoveel dat vertelt moet worden!

Maar om te gaan focussen is het wel nodig om op een zeker punt in het gesprek bij iets stil te komen staan en langzamer te gaan. Stil komen staan is iets wat meestal gebeurt op het juiste moment. De focusbegeleider kan dat aanvoelen als deze ook  tijdens het luisteren met aandacht naar binnen is gericht. De focusser hoeft niet iedere keer weer hetzelfde te vertellen. Als focusbegeleider kun je het de focusser toestaan en hem empathisch aanmoedigen om stil te komen staan en zich bewust te worden van die ervaringen waar meestal gemakkelijk aan voorbij gegaan wordt.

Tegelijkertijd kun je door je vriendelijke en attente manier van luisteren de focusser helpen zich veilig te voelen, zodat deze ervaringen waar eerst aan voorbij gegaan werden minder beangstigend of beschamend zijn. Als er op deze manier een gevoelsnotie kan vormen dan is dat opluchtend en brengt dat de focusser vooruitgang in wat hij van binnen ervaart.

Wanneer iemand vriendelijk en attent luistert is dat genade. Iets moeilijks in het leven hoeft dan niet meer snel en oppervlakkig vertelt te worden om er vervolgens weer aan voorbij te gaan.  Nee, er gebeurt dan iets tussen de focusbegeleider en de focusser. De focusser wordt contemplatief, keert zijn aandacht naar binnen. Hij gaat langzamer spreken. Wat gezegd wordt is een weerspiegeling van wat er van binnen in de ziel leeft. Daar zijn twee mensen, de focusser en zijn of haar maatje dan samen mee bezig. De focusser tast af, de focusbegeleider laat hetgene wat de focusser zegt tot zich doordringen. En er gebeurt van alles! Je kunt dat aan het lijf zien van de focusser. Een zeker ontspanning. Het innerlijk landschap van de focusser verandert. En er gebeurt ook iets van binnen in de focusbegeleider. Er groeit een bijzondere schat…

Soms komt de focusser onrustig binnen bij zijn focusmaatje. Zijn verhaal lijkt chaotisch, misschien wel wat hopeloos. Maar de focusbegeleider blijft rustig door inlevend en aanmoedigend te luisteren. Hierdoor gaat ook de focusser deze opmerkzame en empathisch aanmoedigende houding ten opzichte van zichzelf aannemen. Dit biedt ruimte voor die verdiepende en geïnteresseerde blik naar binnen. Juist hierdoor ontstaan gevoelsnoties. Vernieuwende woorden worden er vervolgens van de gevoelsnotie afgelezen. Het blijft niet langer meer van hetzelfde zonder dat er iets verandert en verder komt. Frisse lucht, nieuwe woorden die ontspruiten aan dat gevoel waar eerst nog geen woorden voor waren.

Het is opwindend voor beiden om dit nieuwe en frisse naar boven te zien komen bij de focusser. De focusbegeleider merkt op dat hij  het meemaakt, dat hij als het ware een emotioneel platform creëert voor de focusser om zijn gevoelsnotie zorgvuldig de ruimte te geven en af te tasten. En hij merkt ook zo veel meer, ook bij zichzelf. Je weet wel die bijzondere schat waar ik eerder al naar verwees.

Stil komen te staan bij iets is niet zoiets als een opdracht die de focusbegeleider aan de focusser geeft. Het is een proces dat tussen de focusbegeleider en de focusser ontstaat wanneer de focusbegeleider langzaam spiegelt wat hij de focusser hoort zeggen, wanneer hij de focusser empathisch aanmoedigt om stil te gaan staan bij wat er in hem leeft.

Volgende week wil ik verder stilstaan bij deze subtiele interventies die als effect sorteren dat de focusser langzamer gaat en met aandacht naar binnen gaat. Het is een uitnodiging  en aanmoediging om benieuwd te zijn naar wat er daar leeft. Er ontwikkelt zich veel progressie in een context van de veilige ontmoeting.

Ten slotte: begrijpen jullie wat ik bedoel? Kennen jullie ook de ervaring dat er eerder gevoelsnoties ontstaan wanneer iemand rustig bij zichzelf is als hij luistert, als iemand je gevoelsmatig aanmoedigt om stil te gaan staan bij jezelf?

In januari begint er weer een cursus 1: Leren focussen. De meeste van mijn cursisten gaan de uitdaging aan om al tijdens de cursus samen met een focusmaatje te gaan focussen. Ik krijg veel enthousiaste reacties. Samen focussen is bevorderlijk voor je eigen ontwikkeling. En het is ook heel leuk!

God en de gevoelsnotie

Degene die God vroeg hoe Hij deze aarde heeft geschapen kreeg een heel persoonlijk verhaal te horen. Niet alleen wat er gebeurde, maar ook hoe het gebeurde. En hij herkende zich hierin. En het hielp hem om zich deel van deze aarde te voelen. Hij kreeg, net zoals God, er een gevoelsnotie bij die hem duidelijk maakte dat het klopte, dat het goed was. Dat er precies was gebeurd wat er op dat moment nodig was.

In het begin –genesis- schiep God de hemel en de aarde. En de aarde ‘nu’ was woest en leeg. Een sinistere situatie. Probeer je het maar voor te stellen. Er was duisternis die op de watervloed lag. Niet zo maar een duisternis. De Geest van God zweefde boven het wateroppervlak. Opmerkelijk. Hij is deel van deze wereld door er te zijn, zwevend over het wateroppervlak. Zo wordt Hij deel van deze aardse situatie. Zo begint God met het scheppen van deze wereld. Niet van buiten af, observerend maar door er deel van te zijn.

Mensen kunnen zo ook scheppend bezig zijn. Maar doen we het ook zo? Ik zie vaak dat mensen gescheiden en vervreemd zijn van hun situaties. Het is net alsof ze de wereld zien door een venster. Zoiets als de belastingdienst die aan de hand van gegevens die wij hebben verstrekt ons vertelt hoeveel belasting wij moeten betalen. Van buiten af wordt iets opgelegd. Ze zijn niet werkelijk deel van je leven of jouw bedrijf. Gegevens kun je overal vinden. Over hoeveel mensen er honger lijden, over de opwarming van de aarde. Maar dat schept niets. Je krijgt alleen maar afstandelijke informatie.

En nu zeg ik iets wezenlijks: je kunt pas iets scheppen of veranderen/aanvullen als je er bij betrokken raakt. Als jouw geest eerst over de wateren van jouw project gaat zweven. Dat is moeilijk. Het is vaak zelfs moeilijk te verdragen. Je kunt het nog niet vóór je zien. Het is eerst duisternis. Maar jij zweeft erover. Betrokkenheid vinden tot iets en dan kan zich er iets vormen. Een lijfelijk gevoeld besef, dat ik de gevoelsnotie noem. Die weet precies wat nodig is!

Breng je aandacht maar eens naar je lijf. Je geest is als een lamp die in je lijf kan gaan en kan opmerken wat er daar in je leeft.

Sluit je ogen maar. Begin maar bij je voeten. Hoe voelen ze aan? Druk ze maar op de grond. Hoe voelt dat. In je schoenen? Onder je schoenen? Het maakt uit of je voeten op beton staan, of op een dik tapijt, of op zand of gras. Jij duwt met je voeten op de grond en de grond drukt als het ware terug. Je bent op deze manier één met de omgeving/grond.

Volg je aandacht naar je kuiten, voel ze maar aan de binnenkant, het gevoel van je spieren en je scheenbeen. Hoe voelt het daar? Hebben we daar woorden voor in onze taal? Misschien een beetje trekkerig, of vermoeid of zo. Het maakt ons niet zo veel uit hoe we het noemen. Maar merk het lijfelijke gevoel wel op! Laat die plek door je aandacht weten dat je het opmerkt, dat het mmm … of zoiets voelt.

Ga maar verder met je aandacht, naar je knieën, je bovenbenen en je zitvlak. Merk maar op met je aandachtsvermogen dat je  gedragen wordt door de stoel of bank  en dat je gewicht op de kussen van de stoel of bank drukt èn dat de kussen van de stoel of bank dat gewicht ook ergens terugduwt.

Volg je aandacht maar naar je rug. Zo langs je wervelkolom cirkelend naar boven. Je schouders…, volg je aandacht ook maar door je armen naar je handen. Merk maar op waar je handen rusten en hoe ze aanvoelen. En ga weer terug door je armen heen naar je schouders. Hoe voelen je schouders aan? Nee, je hoeft je gevoel niet te veranderen. Gespannen schouders hoeven niet te ontspannen, dat komt later wel. Er hoeft niets. Je hoeft alleen maar op te merken.

Volg je aandacht naar je nek. Sta er eens bij stil hoe jouw nek voelt. En je hoe het voelt in je hoofd op je nek: in je hersenpan, rond je ogen, in je oren in je mond.

We komen nu in een belangrijk gevoelsgebied. Volg je aandacht ook maar naar je keel, door je keel naar je borst, naar je middenrif en buik. Dit gebied is de plek waar gevoelsnoties worden geboren. Ook al zweef je op zoiets als duister water, ook al voelt het chaotisch en leeg. (misschien een analogie voor onze verwarring, paniek en agressie?) Als je met aandacht in het gebied tussen je keel en je heupen bent en je je opent voor het vormen van een gevoelsnotie, dan gebeurt er iets dat je een diep besef geeft. De zich vormende gevoelsnotie vraagt aandacht! Het begint als een vaag gevoel in je lijf. Het uit zich in beelden, gedachten, emotionele kanten. Daar kun je iets uit opmaken. Als je het juiste erop uit maakt, komt er een zucht. Alsof het bevestigd dat dit goed is. wat eerst impliciet aanwezig is, wordt nu expliciet. En er gebeurt iets.

Je voelt het dus eerst als een klein gevoel. Het vormt zich in je lijf, meestal in het gebied tussen je keel en je heupen. Neem rustig de tijd om het op te merken. Er vormt zich een gevoelsnotie die rechtstreeks  komt uit het diepste van je ziel. Met een besef van het geheel.

Zou de Here God via deze weg ook iets duidelijk maken. Mijn ervaring is dat Hij dit wel doet. Ik heb het vaak zo ervaren. In de bijbel staat dat het lijf een tempel is van de Heilige Geest. Ik denk dan dat God ook gevoelsnoties in je lijf, zijn tempel, wil laten ontstaan. Daar is niks charismagisch of charismanisch aan. Als je zorgvuldig je aandacht naar binnen brengt en de zich vormende gevoelsnotie opmerkt, dan zal je ook iets van Gods stem in jou gaan opmerken en herkennen. Hij is deel van je leven en je omgeving en omstandigheden. Tenminste als je Hem als Here God hier in toelaat. Hij wil een genodigde Gast zijn. Hij wil er liefdevol ook deel van zijn.

God en focussen, ik wil voorzichtig zijn. Focussen brengt je eerst tot aan de deur van spiritualiteit. Als je focussend door die deur gaat en op het terrein van de beleving van de aanwezigheid van God, doe dat dan in alle bescheidenheid. Opmerkzaam en bewonderend.

Het komende jaar wil ik een aantal 2 uur durende bijeenkomsten starten onder de noemer: “Bijbelwoorden focussend ervaren”. Binnenkort meer hierover. Graag jullie reacties alvast.

Drie kernbegrippen over het focussen – deel 3 – een radicale filosofie over wat verandering voorbrengt

Focussen onderscheidt zich van alle andere methoden voor gewaarwording en persoonlijke groei door zijn radicale filosofie over datgene wat verandering voortbrengt.

Hoe veranderen wij? En ook: Wat zorgt er voor dat we (nog) niet veranderen? Behoor jij ook tot de mensen die weleens vastzitten of geblokkeerd zijn in een bepaald aspect van je leven? Er is vast wel iets in je leven, of in je omstandigheden, of in je gevoelens of reactiepatronen, dat je zou willen veranderen. Eigenlijk is dat dus heel gewoon. Laten we nu eens twee manieren van benadering van deze wens om te veranderen duidelijk tegen over elkaar stellen. Beide manieren zijn aanvullend, maar bijten elkaar soms ook.

De ene manier gaat er van uit dat als je iets wil veranderen, dat je je daar moeite voor moet doen. We zouden dat de ‘doe-manier’ of ‘oplossings-manier’ kunnen noemen. Door nieuw gedrag je voor te stellen en dat dan te doen, leer je nieuwe dingen.

De andere manier, die we de ‘erbij zijn-manier’ of ook wel de ‘toestaan-manier’ zouden kunnen noemen, gaat er vanuit dat verandering een natuurlijk gang van zaken is. En wanneer iets niet wil veranderen, heeft het aandacht en gewaarwording nodig. De attitude die hierbij past is ‘het toestaan er te zijn zoals het is’. De ontdekking die je dan doet is dat je jezelf op deze manier de gelegenheid geeft om een gevoelsnotie te vormen. En deze gevoelsnotie heeft het in zich dat het zich opent voor zijn eigen volgende stappen in het proces. En er verandert op deze manier ook iets in je innerlijke landschap.

Ons dagelijks leven wordt volgens mij te veel bepaald door de doe- of oplossings-manier. Wanneer je aan een vriend een probleem vertelt, is de reactie meestal dat hij je advies geeft over hoe je het  probleem kunt oplossen. Veel van de populaire hedendaagse therapieën  dragen ook deze aanname in zich. Cognitieve therapie bijvoorbeeld, vraagt je om je manier van praten over jezelf te veranderen. Hypnotherapie brengt vaak nieuwe beelden en opvattingen om daarmee de oude te vervangen. Mijn mening is dat nieuw gedrag dat je hebt aangereikt gekregen ook een gevoelsnotie nodig heeft waar je bij stil kunt staan. Je moet nadat je lessen hebt gehad om te leren autorijden het je ook eigen kunnen maken. Misschien leer je sneller en beter autorijden als je ook voor en na de rijles erbij focust op de gevoelsnotie.

De erbij zijn en toestaan filosofie, zoals dat in het focussen voorop staat, is een radicale filosofie. Het zet onze gebruikelijke aannames, verwachtingen en kijk op de wereld op zijn kop. Het is alsof je zegt dat de stoel waarop je nu zit kan veranderen in een olifant als je er maar benieuwde aandacht aan schenkt. Wat een knettergek idee! Zo klinkt het tenminste wel voor enkele diep diepgewortelde delen van onszelf, wanneer we horen dat een angst die we hebben kan transformeren in iets dat in het geheel geen angst bevat. En dat alleen maar doordat er benieuwde aandacht aan geschonken wordt.

Wanneer mensen die bekend zijn met focussen spreken over ‘de wijsheid van het lijf’ dan bedoelen ze het volgende: de gevoelsnotie ‘weet’ wat het nodig heeft om verder te komen, te veranderen. Net zoals een baby weet  dat het warmte en verzorging en eten nodig heeft. Zo zeker als een zaadje van een radijs weet dat het uitgroeit tot een radijs.

De bekende filosoof Eugene Gendlin vraagt wel eens: “Hoe leren peuters lopen?” Vaak is de reactie dat: “Ze zien het volwassenen voor doen.” Eugene Gendlin zegt dan: “Dat zal misschien ook wel een beetje meespelen, maar het is toch vooral zo dat het gaan lopen in hen zit. Eest, als baby was het lopen er niet. Maar langzamerhand door allerlei tussenfasen heen ontstaat het draaien, kruipen, staan en daarna lopen.”

Wat kunnen we hier van leren met betrekking tot veranderen?

We hoeven de gevoelsnotie niet te vertellen wat er uit moet voortkomen, wij hoeven die verandering niet te forceren. We hoeven slecht de condities te hanteren die verandering toestaan, zoals een goede tuinman zorgt voor voldoende licht, vruchtbare grond en water. Maar het werkt niet als we tegen een zaadje van een radijsje zouden zeggen dat het een komkommer moet worden.

Nog een voorbeeld van dat de gevoelsnotie laat zien dat het verandering in zich heeft en dat verandering niet geforceerd hoeft te worden: Als een ouder tegenover het kind dat zijn eerste stapjes los van de ander gaat zetten met open armen gaat staan, dan raakt dat het verlangen van de gevoelsnotie van het kind om te gaan lopen. Er ontstaat bij het kind een gevoelsnotie dat het nu die eerste stapjes los kan zetten. De condities  hiervoor zijn aanwezig in de veilige context van de opvangende aanwezigheid van zijn vader, moeder,  broertje of zusje.

Misschien wil je eens bij jezelf nagaan wat het voordeel zou zijn om eerst een gevoelsnotie te laten ontstaan op momenten dat er iets niet gemakkelijk verandert in je leven. Zou dit een verrassende invalshoek kunnen zijn als je daarmee ontdekt dat verandering vanuit deze gevoelsnotie komt?

Volgende week wil ik iets vertellen over God en focussen.

Drie kernbegrippen over het focussen - deel 2 – een filosofische overpeinzing over de contact makende en contact houdende grondhouding tegenover wat ik van binnen in mijn ziel voel

Deel 1 ging over het essentiële voor de menselijke ziel, namelijk de gevoelsnotie (felt sense). Dit impliciete (dus meestal vaag beginnende) gevoel heeft een verrassende wijsheid in zich. Ik wil in deel 2 nagaan hoe we dit gevoel kunnen benaderen en er mee in contact kunnen komen en blijven.

Maar eerst: Er zijn twee redenen waarom het focussen op de gevoelsnotie niet zo bekend is.

Ten eerste door het onbekende ervan. Veel mensen hebben niet geleerd om  een pauzemoment  te nemen om vanbinnen een gevoelsnotie op te laten komen of te ontwaren.

Ten tweede door het aanvankelijke ‘onaantrekkelijke’ ervan. Als ik last heb van een negatieve stemming vecht ik tegen de symptomen hiervan, ik wil dat gevoel niet. Ik probeer anders te denken, probeer me anders te voelen. Maar dit vechten tegen het negatieve gevoel belemmert mij naar de gevoelsnotie ervan te gaan en opluchting te vinden.

Maar wat helpt mij wel om bij zo’n negatieve stemming of negatief gevoel te komen? Andersom gezegd ook: Wat zou dat gevoel helpen, zodat het zich wel opent voor een verandering?

Iemand die focust toont een speciale kwaliteit van aandacht ten aanzien van zijn gevoel. Hij komt tot zichzelf en buigt zich belangstellend naar de gevoelsnotie toe. Er is een geloof in hem aanwezig dat wanneer hij het lijfelijke van het negatieve gevoel benadert, er een gevoelsnotie ontstaat, waarbinnen het opluchting en vooruitgang zal vinden. Hij zegt bijvoorbeeld: “Hoi…, ik wil het daar vanbinnen beter leren kennen.” Met dit geloof en met deze interesse liften ook geduld, genade en acceptie mee. Dit is de houding van de liefde! Deze contact makende houding is in staat om blijvend contact te houden met de gevoelsnotie.

Door verwelkomend en met vertrouwen contact te maken met iets in jezelf, stel je jezelf open voor wat daar impliciet is, met dat wat nog niet expliciet onder woorden is gebracht. Dit proces heeft een soort tijdloos geduld nodig. Dat vraagt om structuur om te oefenen en aanmoediging. Focussen biedt deze structuur. Je verlangen om die tijd daar voor vrij te maken beloont zich. Het is bevrijdend om een moment te vertoeven bij dat vage plekje, waar iets zich vormt en zich aan je begint te tonen. Je weet het eerst nog niet, je blijft er geduldig met je vriendelijke aandacht op gericht. Vanuit liefde en genade komt er geduld en acceptatie. Er hoeft niks! Het opent zich, toont zich verder. Langzamerhand begin je meer op te merken en te voelen.

Het lijkt wel een beetje hetzelfde als je in een donkere kamer gaat zitten. Je ogen moeten eerst nog  wennen aan de duisternis, maar langzamerhand raak je gewend aan de duisternis en begin je van alles te ontwaren en te voelen. Er ontstaat een ander licht. Het is het behoedzame, het zorgvuldige, het geïnteresseerde, je verlangen om het te leren kennen, dat je helpt de gevoelsnotie te laten komen en te leren kennen.

Het focusproces draagt acceptatie in zich. Wat er zich vormt aan gevoelsnotie, is op dit moment zoals het is. Er hoeft niks geforceerd te worden. We willen dat wat aandacht vraagt leren kennen zoals het is en datgene wat er aandacht vraagt wil niet geforceerd worden maar benaderd worden met radicale acceptatie.

Het focusproces is vernieuwend proces. Door benieuwd te zijn, door het vertrouwen en acceptatie te schenken, kun je er van op aan dat deze gevoelsnotie zal veranderen op zijn eigen wijze. Het lijfelijke en het emotionele van de gevoelsnotie veranderen als het opgemerkt wordt. De betekenis vormt zich en wordt steeds helderder als het zich kan duidelijk maken. De gevoelsnotie komt in een verwerkingsproces. Symptomatische gedragingen, gedachten en emoties die er eerst waren (je had er last van), zijn niet meer begrijpelijkerwijs noodzakelijk en verdwijnen. Daarvoor in de plaats komen betere gedragingen, gedachten en emoties. Het is vaak een stap voor stap proces, maar het kan ook in een keer als een totale verandering ineens plaats vinden.

Wie vanuit liefde en genade met een grondhouding van vriendelijke interesse naar binnen gaat naar de gevoelsnotie zal merken dat de innerlijke wereld van de ziel het nooit statisch is. Deze aandacht helpt iets wat daar zit, hoe geblokkeerd ook, zich te ontvouwen en in beweging te zetten. Stapje voor stapje.

Een vrouw is bezig met focussen. Ze merkt een zwaar gevoel op in haar borststreek. Ze maakt er meteen al op uit dat het te maken heeft met de relatie met een vriendin. De focusser is onlangs van werk veranderd. En ze heeft zojuist te horen gekregen dat haar vriendin gesolliciteerd heeft naar deze baan. Ze probeert zich te kalmeren door tegen zichzelf te zeggen dat dit niet belangrijk is voor haar is, ze werkt er immers toch niet meer. Maar het gevoel verandert hier niet door.

Ze volgt haar aandacht naar binnen, naar het gebied tussen haar keel en haar heupen. Ze merkt al snel het zware gevoel op en beseft ook dat het al de hele week speelt, maar extra ging opspelen na het berichtje over haar vriendin. Ze zegt er ‘hoi’ tegen en benadert het voorzichtig: Ze kan er een beschrijving bij vinden.: “zwaar… maar ook strak… met name in de buik en borststeek.” Ze neemt de tijd om er met interesse en geduld bij te gaan zitten. Ze beseft dat interesse en geduld het tegenovergestelde is van wat ze eerst zei, dat “dit niet belangrijk is”. Ze wacht geduldig, ze zoekt de juiste manier om er contact mee te krijgen. Ze merkt dat acceptatie voor dit gevoel belangrijk is.

Ze merkt er ook iets van boosheid bij. Iets met: “Hoe kon ze dat doen? Hoe durft ze!? Mijn vriendin!” Ze weet dat ze snel geneigd is om te zeggen dat boosheid niet goed is. Maar dit is focussen en zij laat die plek met boosheid weten: “Ik hoor je…” Ze blijft wachten met acceptatie en interesse. “Is er misschien iets meer dat het duidelijk wil maken?”

Na een minuutje begint ze ook op te merken dat ze zich er wat bedrukt bij voelt en ook verdrietig. Dat is opmerkelijk. Ze geeft aan dat ze benieuwd is naar wat het zo bedrukt en verdrietig maakt. Ze merkt vrijwel meteen een verschuiving op. Het is alsof ze iets van voelt dat zich laat aflezen met ‘niet serieus genomen worden’. Ze wacht, er komt meer. “Oh, het voelt zich niet geloofd!” Wanneer ze dat gaat voelen en beseffen gaat dat vergezeld met allerlei herinneringen. Ze had regelmatig aan haar vriendin vertelt hoe moeilijk er viel samen te werken met haar baas. “Het is alsof ik niet serieus genomen werd, niet geloofd.” Het wordt duidelijk voelbaar.

De focusser voelt nu opluchting. Er is een stapje genomen. Het naar boven komen na de boosheid van het bedrukte en verdrietige was ook al een stap. Focussen is meestal een reeks van veranderingsstapjes, waarbij bij iedere stapje een soort van inzicht laat groeien, opluchtend, vernieuwend. Een ‘o, dát!!’-ervaring.

Is dit het helemaal? Ze zal kunnen stoppen op dit moment. Maar als ze door zal willen gaan kan ze terug gaan naar dat ‘alles’ over niet serieus genomen en niet geloofd worden. Dat gevoel zou dan weer met acceptatie en interesse benaderd kunnen worden. Er is een zekere gevoeligheid in haar omtrent ‘niet serieus en niet geloofd worden’. Ze kan er behoorlijk onder gebukt gaan bij tijd en wijle. Geen wonder! Er zijn zoveel momenten in haar leven geweest waar ze dit zo moest ervaren: wéér niet serieus genomen worden; wéér niet geloofd. En plotseling weet ze ook dat haar man haar juist wel serieus neemt en meteen doorvraagt als ze iets gevoeligs ter sprake brengt. Ze voelt zijn steun, dat is haar dierbaar. Het lukt haar om beide ervaringen naast elkaar te zetten. Ze tast beide indrukken af en de gevoelsnotie verandert met een diepe zucht van opluchting. Er is plotseling iets grondigs verandert!

Focussen brengt een moeilijk gevoel verder, het geeft opluchting en rust in het emotionele brein en de lijfbeleving. Het brengt ook nieuw gedrag voort, het oude is niet meer nodig. In het voorbeeld hierboven zouden we ons kunnen voorstellen dat haar manier van omgaan met haar vriendin nu meer openheid zou kunnen opleveren. Er is nu meer vertrouwen ontstaan om ook moeilijker gevoelens te kunnen delen, zonder dat scherpe en pijnlijke kanten haar natuurlijk er toe dwingen deze moeilijker gevoelens te negeren.

Ook andere terreinen in haar leven waarin dit “niet gehoord en niet geloofd’-gevoel zullen haar nu niet meer zo zwaar en scherp overkomen.  Dit veranderde gedrag is een natuurlijke verandering in haar emotionele beleving van zichzelf in relaties. Het heeft zich kunnen openen. De nieuwe, tegenovergestelde ervaring van het omgaan met haar partner is daar nu ingekomen. Er was geen wilskracht voor nodig, geen vechten tegen, geen geforceerd aanleren van nieuw, beter gedrag.

Het tweede kernbegrip,  de contact makende en contact houdende grondhouding creëert een samenhang in de beleving waardoor het lijf en de gevoelsnotie een spontane verandering  kunnen ondergaan. Meer hierover volgende week in deel 3 van de kernbegrippen over het focussen. Ik wil daarna ook iets vertellen over de overeenkomst van het focusproces met het scheppingsproces zoals de bijbel ons dat probeert duidelijk te maken in Genesis 1.