Focussen onderscheidt
zich van alle andere methoden voor gewaarwording en persoonlijke groei door
zijn radicale filosofie over datgene wat verandering voortbrengt.
Hoe veranderen wij? En
ook: Wat zorgt er voor dat we (nog) niet veranderen? Behoor jij ook tot de
mensen die weleens vastzitten of geblokkeerd zijn in een bepaald aspect van je
leven? Er is vast wel iets in je leven, of in je omstandigheden, of in je
gevoelens of reactiepatronen, dat je zou willen veranderen. Eigenlijk is dat dus
heel gewoon. Laten we nu eens twee manieren van benadering van deze wens om te
veranderen duidelijk tegen over elkaar stellen. Beide manieren zijn aanvullend,
maar bijten elkaar soms ook.
De ene manier gaat er van
uit dat als je iets wil veranderen, dat je je daar moeite voor moet doen. We zouden
dat de ‘doe-manier’ of ‘oplossings-manier’ kunnen noemen. Door
nieuw gedrag je voor te stellen en dat dan te doen, leer je nieuwe dingen.
De andere manier, die we
de ‘erbij zijn-manier’ of ook wel de ‘toestaan-manier’ zouden kunnen noemen,
gaat er vanuit dat verandering een natuurlijk
gang van zaken is. En wanneer iets niet wil veranderen, heeft het aandacht
en gewaarwording nodig. De attitude die hierbij past is ‘het toestaan er te zijn zoals het is’. De ontdekking die je dan doet is dat je jezelf op
deze manier de gelegenheid geeft om een gevoelsnotie te vormen. En deze
gevoelsnotie heeft het in zich dat het zich opent voor zijn eigen volgende
stappen in het proces. En er verandert op deze manier ook iets in je innerlijke
landschap.
Ons dagelijks leven wordt
volgens mij te veel bepaald door de doe- of oplossings-manier. Wanneer je aan
een vriend een probleem vertelt, is de reactie meestal dat hij je advies geeft
over hoe je het probleem kunt oplossen.
Veel van de populaire hedendaagse therapieën
dragen ook deze aanname in zich. Cognitieve therapie bijvoorbeeld,
vraagt je om je manier van praten over jezelf te veranderen. Hypnotherapie
brengt vaak nieuwe beelden en opvattingen om daarmee de oude te vervangen. Mijn
mening is dat nieuw gedrag dat je hebt aangereikt gekregen ook een gevoelsnotie
nodig heeft waar je bij stil kunt staan. Je moet nadat je lessen hebt gehad om
te leren autorijden het je ook eigen kunnen maken. Misschien leer je sneller en
beter autorijden als je ook voor en na de rijles erbij focust op de
gevoelsnotie.
De erbij zijn en toestaan filosofie, zoals dat in het focussen voorop staat, is een radicale filosofie. Het zet onze
gebruikelijke aannames, verwachtingen en kijk op de wereld op zijn kop. Het is
alsof je zegt dat de stoel waarop je nu zit kan veranderen in een olifant als
je er maar benieuwde aandacht aan schenkt. Wat een knettergek idee! Zo klinkt
het tenminste wel voor enkele diep diepgewortelde delen van onszelf, wanneer we
horen dat een angst die we hebben kan transformeren in iets dat in het geheel
geen angst bevat. En dat alleen maar doordat er benieuwde aandacht aan
geschonken wordt.
Wanneer mensen die bekend
zijn met focussen spreken over ‘de wijsheid van het lijf’ dan bedoelen ze het
volgende: de gevoelsnotie ‘weet’ wat het nodig heeft om verder te komen, te
veranderen. Net zoals een baby weet dat
het warmte en verzorging en eten nodig heeft. Zo zeker als een zaadje van een
radijs weet dat het uitgroeit tot een radijs.
De bekende filosoof
Eugene Gendlin vraagt wel eens: “Hoe leren peuters lopen?” Vaak is de reactie
dat: “Ze zien het volwassenen voor doen.” Eugene Gendlin zegt dan: “Dat zal
misschien ook wel een beetje meespelen, maar het is toch vooral zo dat het gaan
lopen in hen zit. Eest, als baby was
het lopen er niet. Maar langzamerhand door allerlei tussenfasen heen ontstaat
het draaien, kruipen, staan en daarna lopen.”
Wat kunnen we hier van leren
met betrekking tot veranderen?
We hoeven de gevoelsnotie
niet te vertellen wat er uit moet voortkomen, wij hoeven die verandering niet
te forceren. We hoeven slecht de condities te hanteren die verandering toestaan,
zoals een goede tuinman zorgt voor voldoende licht, vruchtbare grond en water.
Maar het werkt niet als we tegen een zaadje van een radijsje zouden zeggen dat
het een komkommer moet worden.
Nog een voorbeeld van dat
de gevoelsnotie laat zien dat het verandering in zich heeft en dat verandering niet geforceerd hoeft te worden:
Als een ouder tegenover het kind dat zijn eerste stapjes los van de ander gaat
zetten met open armen gaat staan, dan raakt dat het verlangen van de
gevoelsnotie van het kind om te gaan lopen. Er ontstaat bij het kind een gevoelsnotie
dat het nu die eerste stapjes los kan zetten. De condities hiervoor zijn aanwezig in de veilige context
van de opvangende aanwezigheid van zijn vader, moeder, broertje of zusje.
Misschien wil je eens bij
jezelf nagaan wat het voordeel zou zijn om eerst een gevoelsnotie te laten
ontstaan op momenten dat er iets niet gemakkelijk verandert in je leven. Zou
dit een verrassende invalshoek kunnen zijn als je daarmee ontdekt dat
verandering vanuit deze gevoelsnotie komt?
Volgende week wil ik iets
vertellen over God en focussen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten